ახალი ბეტონის ბზარი ხშირად ჩასხმიდან პირველივე საათებში იწყება, თუმცა ზედაპირზე რამდენიმე დღის ან კვირის შემდეგ ჩნდება. ეს მხოლოდ ვიზუალური დეფექტი არ არის: ბზარიდან კონსტრუქციაში აღწევს წყალი, ქლორიდები და სხვა აგრესიული ნივთიერებები, რაც დროთა განმავლობაში ამცირებს არმატურის დაცვასა და ელემენტის სამუშაო რესურსს. ამიტომ კითხვა, როგორ ავიცილოთ ბზარები ახალ ბეტონში, უნდა გადაწყდეს არა მას შემდეგ, რაც დაზიანება გამოჩნდება, არამედ ნარევის დაგეგმვიდან მოვლის დასრულებამდე.

ბზარების რისკი განსაკუთრებით მაღალია თხელ ფილებში, ბრტყელ სახურავებზე, ტერასებზე, აუზების კონსტრუქციებსა და ფართო იატაკებზე. ამ ზონებში ბეტონი სწრაფად კარგავს ტენს, განიცდის ტემპერატურულ მოძრაობას და ხშირად იღებს დატვირთვას იმაზე ადრე, ვიდრე საჭიროა. საიმედო შედეგს იძლევა მხოლოდ თანმიმდევრული ტექნოლოგიური პროცესი.

რატომ ჩნდება ბზარები ახალ ბეტონში

ბეტონის გამყარება მხოლოდ „გაშრობა“ არ არის. ცემენტის ჰიდრატაციისთვის წყალია საჭირო, ხოლო ზედაპირზე წყლის ძალიან სწრაფი აორთქლება იწვევს პლასტიკურ შეკუმშვას. ამ დროს ბეტონის ზედაპირი ცდილობს შემცირებას, ქვედა ფენა კი ჯერ კიდევ ნაკლებად მოძრაობს. წარმოიქმნება დაჭიმულობა და ჩნდება წვრილი, ხშირად პარალელური ბზარები.

მეორე გავრცელებული მიზეზია ზედმეტი წყალი ნარევში. ობიექტზე სამუშაოდ გამარტივების მიზნით დამატებული წყალი ზრდის დამუშავებადობას, მაგრამ ასევე ზრდის წყალი-ცემენტის თანაფარდობას. ზედმეტი წყალი მოგვიანებით აორთქლდება, ტოვებს ფორებს და აძლიერებს შეკუმშვას. შედეგი შეიძლება იყოს სუსტი ზედაპირი, მტვერიანობა და ბზარების ქსელი.

რისკს ქმნის არათანაბარი საძირკვლის მომზადება, არასწორი არმირება, დაგვიანებული ან საერთოდ არგაკეთებული დეფორმაციული ნაკერები, აგრეთვე ცუდი ვიბრირება. ზედმეტი ვიბრაციაც პრობლემაა: ნარევი შეიძლება გაიშალოს, მძიმე შემავსებელი ქვემოთ ჩავიდეს, ხოლო ზედაპირზე ცემენტის რძე დაგროვდეს.

როგორ ავიცილოთ ბზარები ახალ ბეტონში: სამუშაოს ეტაპები

1. დააპროექტეთ ნარევი რეალური პირობების მიხედვით

ბეტონის კლასი მარტო არ განსაზღვრავს მის ქცევას. ინჟინერმა ან ბეტონის მწარმოებელმა უნდა გაითვალისწინოს ელემენტის სისქე, არმირების სიმჭიდროვე, გარემოს ტემპერატურა, ტრანსპორტირების დრო, დატვირთვის რეჟიმი და წყალგაუმტარობის მოთხოვნა. აუზის თასს, მიწისქვეშა კედელსა და საწყობის იატაკს ერთი და იგივე მიდგომა არ შეესაბამება.

მთავარი წესი არის წყალი-ცემენტის თანაფარდობის კონტროლი. თუ მეტი დამუშავებადობაა საჭირო, გამოსავალი დამატებითი წყალი არ არის. გამოიყენება შესაბამისი პლასტიფიკატორი ან სუპერპლასტიფიკატორი, რომელიც ნარევს ამუშავებადს ტოვებს სიმტკიცისა და სიმკვრივის ზედმეტი მსხვერპლის გარეშე. Tekno-ს დანამატების სისტემები ამ მხრივ პრაქტიკული არჩევანია, რადგან სამუშაოდ მოსახერხებელ კონსისტენციას და კონტროლირებად გამკვრივებას აერთიანებს.

ცივ ამინდში მნიშვნელოვანია გაყინვის რისკის გათვალისწინება, ხოლო სიცხეში – ნარევის ტემპერატურის შემცირება და დაჩქარებული აორთქლების კონტროლი. მხოლოდ ცემენტის რაოდენობის გაზრდა პრობლემას ყოველთვის არ წყვეტს: ის შეიძლება გაზარდოს თბოშეკუმშვა და, შესაბამისად, ბზარების ალბათობაც.

2. მოამზადეთ საფუძველი, არმირება და ნაკერების გეგმა

ჩასხმამდე საფუძველი უნდა იყოს მყარი, გაწმენდილი და თანაბრად დატკეპნილი. ლოკალურად რბილი ან დასველებული გრუნტი მოგვიანებით იძლევა დეფორმაციას, რომელიც ბეტონში ბზარით აისახება. ფილების ქვეშ საჭიროა ერთგვაროვანი საყრდენი ფენა და დაგეგმილი დრენაჟი, რათა წყალი კონსტრუქციის ქვეშ არ დაგროვდეს.

არმატურის ფუნქცია მხოლოდ მზიდუნარიანობა არ არის. სწორად განთავსებული ბადე და ღეროები ზღუდავს ბზარის გახსნას. არმატურა უნდა იყოს პროექტით განსაზღვრულ დამცავ შრეში და არა ქვედა ფენაზე დადებული. თხელ ფილაში ქსელის არასწორი პოზიცია ხშირად ქმნის ილუზიას, რომ არმირება არსებობს, მაგრამ რეალურად ის შეკუმშვით ბზარებს ეფექტურად ვერ აკონტროლებს.

ფართო იატაკებსა და გრძელ კედლებში წინასწარ უნდა განისაზღვროს სამუშაო, შეკუმშვისა და დეფორმაციული ნაკერები. ნაკერი კონსტრუქციის სუსტი ადგილი კი არა, კონტროლირებული მოძრაობის ზონაა. თუ ბეტონს მოძრაობის ადგილი არ აქვს, ის საკუთარ „ნაკერს“ შემთხვევით ადგილზე შექმნის.

3. ჩაასხით ბეტონი უწყვეტად და ზედმეტი წყლის გარეშე

ჩასხმისას მთავარი ამოცანაა მასის ერთგვაროვანი განაწილება. ბეტონი არ უნდა ჩამოვარდეს დიდი სიმაღლიდან, რადგან იზრდება სეგრეგაციის რისკი. ღრმა ელემენტებში გამოიყენეთ ჩასხმის ფენები და ვიბრატორი მხოლოდ საჭირო ხანგრძლივობით.

ვიბრატორის თავი უნდა გადაადგილდეს სისტემურად, გადაფარვით, მაგრამ არა ისე, რომ ნარევი „გადამუშავდეს“. მიზანია ჰაერის გამოყვანა და არმატურის გარშემო ბეტონის მჭიდრო მოთავსება. ზედაპირზე წყლის ან ცემენტის რძის გამოჩენისას არ დაამატოთ მშრალი ცემენტი და არ დაიწყოთ ნაადრევი გასწორება. დაელოდეთ, სანამ ზედაპირული გამოყოფილი წყალი გაქრება.

იატაკის ზედაპირის დამუშავება უნდა დაიწყოს ზუსტად სწორ მომენტში. ძალიან ადრე დამუშავება წყალს ზედაპირში „კეტავს“ და ასუსტებს მას; ძალიან გვიან კი ვერ მიიღება ერთგვაროვანი ფენა. ეს ეტაპი განსაკუთრებით მოითხოვს გამოცდილ შემსრულებელს.

4. დაიცავით ბეტონი პირველი საათებიდან

ბზარების პრევენციის ყველაზე ხშირად უგულებელყოფილი ეტაპი მოვლაა. ჩასხმული ბეტონი პირველი დღეების განმავლობაში უნდა დარჩეს ტენიანი და დაცული ქარის, მზის, წვიმისა და მკვეთრი ტემპერატურული ცვლილებისგან. მხოლოდ ის, რომ ზედაპირი გამაგრდა და მასზე ფეხით სიარული შეიძლება, არ ნიშნავს, რომ ბეტონმა პროექტული თვისებები უკვე მიიღო.

ცხელ და ქარიან ამინდში სასურველია ჩასხმა დილით ადრე ან საღამოს, მზის პირდაპირი ზემოქმედების შეზღუდვა და ზედაპირის დაფარვა. გამოყენებული შეიძლება იყოს პოლიეთილენის ფირი, სველი გეოტექსტილი ან შესაბამისი curing compound – არჩევანი დამოკიდებულია შემდგომ მოპირკეთებასა და სისტემის მოთხოვნებზე. ფირი უნდა დაიგოს ისე, რომ ზედაპირი არ გამოშრეს და ქარის ქვეშ არ გაიხსნას.

ტენიანი მოვლა ჩვეულებრივ უნდა გაგრძელდეს მინიმუმ 7 დღე, ხოლო სწრაფი აორთქლების, მაღალი სიმტკიცის ბეტონის ან პასუხისმგებლიანი ჰიდროტექნიკური ელემენტების შემთხვევაში – პროექტით განსაზღვრული უფრო ხანგრძლივი ვადით. მორწყვა არ უნდა დაიწყოს ძლიერი ჭავლით ახალ ზედაპირზე, რადგან ეს შეიძლება დააზიანოს ჯერ კიდევ სუსტი ცემენტური ფენა.

5. მართეთ ტემპერატურა მასიურ ელემენტებში

სქელ საძირკვლებში, კედლებსა და მასიურ ბეტონში შიდა ტემპერატურა ცემენტის ჰიდრატაციის შედეგად იზრდება. თუ ბირთვსა და ზედაპირს შორის ტემპერატურული სხვაობა დიდია, გაგრილებისას ჩნდება თერმული ბზარები. აქ სტანდარტული „დასველება“ საკმარისი არ არის.

საჭიროა ბეტონის ტემპერატურის მონიტორინგი, დაბალი სითბოგამოყოფის ნარევის შერჩევა, ჩასხმის ფენების დაგეგმვა და საჭიროებისას თბოიზოლაციური საფარის გამოყენება. პროექტის მასშტაბიდან გამომდინარე, შეიძლება გამოყენებულ იქნას გაცივებული წყალი, ინერტული მასალის წინასწარი გაგრილება ან სპეციალური ტექნოლოგიური გეგმა.

წყალგაუმტარობა და მიკრობზარების კონტროლი

ბზარის სრულად გამორიცხვა ყველა ტიპის კონსტრუქციაში რეალისტური მიზანი არ არის. რკინაბეტონის პროექტირება ხშირად უშვებს შეზღუდული სიგანის ბზარებს, თუ მათი გახსნა კონტროლდება და წყალი ვერ აღწევს არმატურამდე. ამიტომ წყალგაუმტარი კონსტრუქციისთვის საჭიროა ბეტონის ხარისხის, ნაკერების, არმირების და დამცავი სისტემის ერთიანი განხილვა.

კრისტალიზაციური ჰიდროიზოლაცია განსაკუთრებით ეფექტურია იმ კონსტრუქციებში, სადაც საჭიროა ბეტონის კაპილარების დაცვა და მცირე ბზარების თვითდალუქვის პოტენციალის გაძლიერება. Vandex AM 10 არის Original European Crystalline Technology – სისტემა, რომელიც აქტიურ ტენთან რეაქციით ქმნის უხსნად კრისტალურ სტრუქტურებს ბეტონის ფორებსა და კაპილარებში. ის არ ცვლის სწორ ჩასხმასა და მოვლას, თუმცა სწორად მომზადებულ საფუძველზე ქმნის დამატებით, ხანგრძლივ დაცვას.

Xypex-ის, Sika-ს, Mapei-ს, Isomat-ის ან weber-ის სისტემების შეფასებისას მხოლოდ პროდუქტის სახელით არჩევა არ არის საკმარისი. უნდა შეადაროთ საფუძვლის მომზადების მოთხოვნები, ფენის სისქე, ბზარის დასაშვები გახსნა, დადებითი და უარყოფითი წყლის წნევის პირობები და დეტალების დამუშავება. Tekno-სა და Vandex-ის გადაწყვეტილებები ხშირად გამოირჩევა სპეციალიზებული კრისტალიზაციური მოქმედებითა და სისტემური თავსებადობით, ხოლო Fixa-ს მასალები გამოსადეგია ელასტიკური დეტალებისა და კვანძების დასაცავად. საბოლოო არჩევანი ყოველთვის კონსტრუქციის მდგომარეობასა და სამუშაო პირობებზეა დამოკიდებული.

რა უნდა შემოწმდეს ობიექტზე

ჩასხმამდე გადაამოწმეთ ნარევის პასპორტი, მისი მიწოდების დრო და კონსისტენცია. ჩასხმისას აკონტროლეთ ვიბრაცია, არმატურის პოზიცია და სამუშაო ნაკერების სისუფთავე. დასრულების შემდეგ კი დაწერილობით განსაზღვრეთ, ვინ აკონტროლებს დაფარვას, ტენიან მოვლას, ზედაპირზე გადაადგილების ვადებსა და ნაკერების ჭრას.

თუ პირველ დღეებში გამოჩნდა თმისებრი ბზარები, მათი იგნორირება არ შეიძლება, მაგრამ არც ყველა ბზარი ნიშნავს კონსტრუქციულ ავარიას. საჭიროა სიგანის, სიღრმის, მიმართულებისა და ტენიანობის შეფასება. აქტიური, მზარდი ან წყლის გამტარი ბზარი მოითხოვს მიზეზის დადგენას, შემდეგ კი შესაბამის შეკეთებას – ინექციით, ელასტიკური დალუქვით, R4 კლასის სარემონტო ხსნარით ან კრისტალიზაციური სისტემით.

კარგი ბეტონი იწყება სწორად შერჩეული ნარევით, მაგრამ მის გამძლეობას საბოლოოდ ობიექტზე მიღებული გადაწყვეტილებები განსაზღვრავს. პირველი შვიდი დღე ხშირად წყვეტს იმას, რამდენად საიმედო იქნება კონსტრუქცია მომდევნო ათწლეულებში.